خانوادهء خوشبخت

مقدمه

حمد و سپاس مر خدای را که به اسلام هدایتمان کرد و از پیروان آن آئینمان قرار داد که جز به هدایت او راه نمی‌یافتیم، به جهت منزه بودنش او را حمد، و به خاطر نعماتش او را سپاس می‌گذاریم و فزونی فضل و کرم از او مسألت داریم.

و شهادت می‌دهم به وحدانیتش بدون داشتن هیچ شریکی، و شهادت می‌دهم به اینکه محمد ص بنده و رسول او می‌باشد که وی را به همراه هدایت [اسلام] و دین حق برای انذار و تبشیر مبعوث کرد تا به سوی حق فراخواند و به سوی نیکی راهنمایی کند. درود و سلام خدا بر ایشان و آل ایشان و یارانشان باد و نیز بر کسانی که رهروان راه اویند، تا روز قیامت، اما بعد:

ای مسلمانان! تقوای خدا پیشه کنید و فرمان او را بزرگ بدارید و در حفظ دین و اماناتتان بکوشید و به ادای مسئولیت‌هایتان بپردازید، در مورد خود و خانواده‌تان پرهیزگاری پیشه کنید و به اصلاح روابط بپردازید.

تعداد زیادی از مردم سعادت را می‌خواهند و خواستار راحتی و طالب آرامش و آسایش روح و روان می‌باشند همچنانکه از اسباب شقاوت، اضطراب و عوامل ناآرامی، خصوصاً در خانه و در بین خانواده گریزانند.

و باید دانست که هیچ کدام از این موارد تحقق نمی‌یابد جز با ایمان به خدای یگانه و توکل بر او و تفویض کارها به او، به همراه استفاده درست از وسائل معیشت و پی بردن به قوانین حاکم بر این اسباب.
اهميت تشکيل خانواده و الفت در زندگي زوجين

و از مهمترين اسباب تحقيق اين سعادت براي فرد و جامعه، تشکيل خانواده و برپايي آن براساس حق مي‌باشد. چراکه خداي متعال با حکمت خود خانواده را جايگاه ارزشمندي قرار داده که در اختيار زن و مرد است تا در آن استقرار يابند و به آرامش برسند. خداوند ـ جل جلاله ـ به عنوان منتي بر بندگانش مي‌فرمايد: ﴿وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾. [الروم: 21].

و يکي از نشانه‌هاي خدا اين است که از جنس خودتان همسراني را براي شما آفريد تا در کنار آنان آرامش يابيد، و در ميان شما مودت و رحمت قرار داد، در اين نشانه‌هايي است براي گروهي که مي‌انديشند.

آري، همسر براي آرامش يافتن خلق شده، و آيه نفرموده «ليسکن معها» بلکه فرموده «ليسکن إليها» تا معني آرامش و آسايش را بيشتر و بهتر القاء کند، و راحتي و آرامش را در بالاترين معني ممکن بيان کرده باشد. بنابراين هر يک از زوجين به هنگام اضطراب از وجود زوجش آرامش مي‌يابد و به هنگام سختي شاد مي‌گردد.

اساس رابطه خانوادگي: همنشيني و مصاحبت است که بر دوستي، انس و الفت استوار مي‌باشد. رابطه‌اي که ريشه‌هاي طولاني و استوار دارد. و شبيه‌ترين چيز ممکن به رابطه انسان با خودش، همسر وي مي‌باشد. و خداوند اين مفهوم را چنين بيان مي‌فرمايد: ﴿هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ﴾. [البقرة: 187].  زنان لباس شما هستند، و شما لباس آنها.

علاوه بر اينکه خانواده و اين رابطه خانوادگي زمينه مناسبي براي تربيت فرزندان و ضامن پرورش يک سلاله است … . سلاله‌اي که جز در سايه مادري دلسوز و پدري زحمتکش معني پيدا نمي‌کند. چه جامعه‌اي پاکتر از اين فضاي خانوادگي ارزشمند؟

 
پايه‌هاي تشکيل يک خانوادهء مسلمان

خوانندة گرامي! مسايل فراواني وجود دارد که نظام خانواده بر آن استوار بوده و رابطه خانوادگي از آن استحکام مي‌گيرد و به وسيله آن از باد جدايي و طوفان ويرانگرِ از هم دور شدن و از هم بريدن مصون مي‌ماند:
 ايمان به خدا و پرهيزگاري

اولين و مهمترين اين مسائل ـ که پايه‌هاي خانواده‌اند ـ چنگ زدن به ريسمان محکم ايمان است. ايمان به خدا و روز آخرت و ترس از خداي آگاهي که به هر آنچه سينه‌ها در داخل خود مي‌پوشانند آگاه است. و استقامت بر پرهيزگاري و محافظت بر آن و دوري از ظلم و بي‌پروايي در راه طلب حق و حقيقت.

﴿ذَلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَن كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجاً * وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَحْتَسِبُ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ﴾. [الطلاق: 2- 3].

اين (احکام) چيزي است که مؤمنان به خدا و روز قيامت به آن اندرز داده مي‌شوند، و هركس از خدا بپرهيزد و ترك گناه كند خداوند براي او راه نجاتي قرار مي‌دهد * و او را از جايي كه گمان ندارد روزي مي‌دهد. و هركس به خداوند توكل كند (و كار خود را به او واگذارد خدا) كفايت امرش را مي‌كند.

تلاش براي اطلاعت از خدا و عبادت او و حرص بر اين کار و سفارش دوطرفه زوجين به اين کار باعث تقويت ايمان مي‌گردد، جا دارد در اين فرمودة پيغمبر ص تأمل کنيم: خدا رحمت کند بنده‌اي را که شبانگاه از خواب برخيزد و نماز بخواند و همسرش را بيدار کند تا نماز بخواند و چنانچه خودداري کند [و يا کسالت بورزد] آب به صورتش بپاشد، و رحمت خدا بر زني که شبانگاه برخيزد و نماز بخواند و شوهرش را بيدار کند تا نماز بخواند و چنانچه خودداري کند [و يا کسالت بورزد] آب به صورتش بپاشد»[1].

رابطه بين زوجين، رابطه دنيايي مادي و يا حيواني شهواني نيست، بلکه رابطه روحي ارزشمندي است که چنانچه رابطه درستي باشد بعد از فوت به آن دنيا نيز سرايت پيدا مي‌کند: ﴿جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ﴾. [الرعد: 23]. (اين عاقبت نيکو) باغهاي جاويدان بهشت است که هم خودشان وارد آن مي‌شوند و هم پدران و همسران و فرزندان صالح آنها.

 
——————————————————————————–

[1]. اين حديث، حديث صحيحي است که امام احمد در «المسند» 2/250، 436 و ابوداود (1308) و نسائي (3/205) و ابن ماجه (1336) روايت کرده‌اند و ابن خزيمه (1148) و حاکم (1/309) آنرا صحيح دانسته‌اند و ذهبي با ايشان موافق بوده است.

 
2- معاشرت نيک و پسنديده

آنچه باعث حفظ اين رابطه و محافظت از آن مي‌شود معاشرت پسنديده مي‌باشد و اين امر محقق نمي‌شود مگر اينکه هر يک از زوجين به حقوق و وظايف خود آشنا باشند. و بايد توجه کرد که کمال خواهي در خانواده و اهل بيت امر دشواري است و آرزوي اينکه همه صفات پسنديده در آنها و يا غير آنها نيز، بايد باشد يک بلندپروازي است که در سرشت بشري وجود دارد.
نقش شوهر در محافظت از زندگي خانوادگي و معاشرت پسنديده

عقل سالم و انديشه پخته حکم مي‌کند که آدمي بايد بعضي از سختي‌ها و فشارها را به صورت يک امر طبيعي بپذيرد. و از بعضي از امور ناخوشايند چشم‌پوشي کند و مرد – که آقاي خانه است – بايد صبورتر از همسرش باشد زيرا مي‌داند که همسرش در خَلق و در خُلق ضعيف مي‌باشد و چنانچه به خاطر هر مسأله‌اي مورد محاسبه قرار گيرد از انجام همه چيز باز مي‌ماند و عاجز مي‌گردد، و زياده‌روي در راست گردانيدن وي باعث شکستن وي مي‌شود و همانا شکستن وي، طلاق دادنش مي‌باشد. پيغمبر برگزيده‌اي که از روي هوي و هوس سخن نمي‌گويد صلى الله عليه وسلم- مي‌فرمايد: «زنان را به نيکي سفارش کنيد زيرا آنها از استخوان پهلو خلق شده‌اند و خميده‌ترين قسمت استخوان پهلو، قسمت بالايي آن است، اگر بخواهي آن را راست گرداني مي‌شکند و اگر آن را به حال خود واگذاريد هميشه کج و خميده باقي مي‌ماند بنابراين آنان را به نيکي سفارش کنيد».[1]

پس كجي اصل خلقت زن است و بايد با او صبر پيشه كرد.

بنابراين مرد خانه نبايد با هر احساس ناخوشايندي که نسبت به اهل و عيالش به او دست داد، برافروخته شود، بلکه بايد از بعضي از جوانب نقص در آنان چشم‌پوشي کند و حتماً بايد جوانب خوب آنها را به خاطر بياورد که قطعاً اين جوانب بسيارند.

و پيغمبر -صلى الله عليه وسلم- در اين مورد فرموده است: «هيچ مرد مؤمني نبايد به خاطر اينکه يک خُلق و خوي ناپسند از همسرش مي‌بيند او را برنجاند و ناراحت کند زيرا اخلاق ديگري نيز دارد که مورد پسند او باشند»[2].

آري، مرد بايد در اين موارد آرام و خونسرد باشد و چنانچه کاري را ببيند که نمي‌پسندد بايد بداند که هيچ کس اسباب خير و نيکي و موارد صلاح خويش را نمي‌داند. خداوند در اين باره مي‌فرمايد:

﴿وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِن كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئاً وَيَجْعَلَ اللّهُ فِيهِ خَيْراً كَثِيراً﴾. [النساء: 19]. و با آنها بطور شايسته معاشرت كنيد، اگر به جهاتي از همسران خود رضايت كامل نداشته باشيد و بر اثر اموري آنها در نظر شما ناخوشايند باشند (فوراً تصميم به جدايي نگيريد و تا آنجا كه قدرت داريد مدارا كنيد، زيرا ممكن است شما در تشخيص خود گرفتار اشتباه شده باشيد) و اي بسا آنچه را نمي‌پسنديد خداوند در آن خير و بركت و سود فراواني قرار داده باشد.

چنانچه آقاي خانه درشت‌خو، بد معاشرت، تنگ‌نظر و احمق باشد و عجله او را کور نموده، رضايتش به سختي فراهم شود و به سرعت خشمگين گردد، وقتي در خانه است منت بگذارد و وقتي بيرون است بدگمان باشد ديگر راحتي چه جايگاهي و آرامش و محبت چه معني خواهند داشت.

پس گفته شد که حسن معاشرت و اسباب خوشبختي جز در پرتو نرمخوئي و بدور از اوهام و بدگماني‌هاي بي‌اساس ايجاد نمي‌شود و غيرتي که براي بعضي باعث بدگماني است شخص را به تأويل سخنان و شک در رفتار [همسرش] گرفتار مي‌سازد و باعث تيره شدن زندگي و نگراني بي‌مورد مي‌شود.

خداوند مي‌فرمايد:  ﴿وَلاَ تُضَارُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ﴾. [الطلاق: 6].

و بديشان زيان نرسانيد تا در تنگنايشان قرار دهيد.

ما بايد چگونه باشيم در حالي که پيغمبر -صلى الله عليه وسلم- مي‌فرمايد: «بهترين شما، بهترينتان براي خانواده‌اش مي‌باشد، و من نسبت به خانواده‌ام از همه بهترم».[3]
 
——————————————————————————–
 
[1]. اين حديث را امام بخاري (5186) و امام مسلم (1468 و 59 و 60) نقل کرده‌اند.

[2]. اين حديث را مسلم در صحيحش (1469) نقل کرده است.

فائده: حافظ ابن حجر : چنين مي‌گويد: اين حديث اشاره مي‌کند به راست گردانيدن زن به نرمي به گونه‌اي که در اين کار مبالغه نشود چون نتيجه آن شکستن زن (طلاق) است و نبايد او را به حال خود واگذاريم که بر کجي‌اش مستمر باشد. و ضابط و معيار اين امر چنين است: که زن به حالت کجي و اعوجاج رها نشود به گونه‌اي که باعث تجاوز از حدود طبيعت و سرشت ضعيف وي گردد و دامن به گناه آلوده کند و يا ترک واجبات کند و بلکه در مورد امور مباح به حالت کجي و اعوجاج باقي بماند. نگا: فتح الباري 9/254.

[3]. اين حديث صحيح را ترمذي (3892)، ابن ماجه (1977) و ابن حبان (1312) روايت کرده‌اند.
نقش همسر در محافظت از زندگي خانوادگي و معاشرت پسنديده

 زن مسلمان نيز بايد در مقابل بداند که خوشبختي، محبت و مهرباني کامل نمي‌شود مگر با عفت و دينداري، بايد حقوق خود را بشناسد و از آن تجاوز و تعدّي ننمايد، آنچه را شوهر مي‌خواهد انجام دهد زيرا او قوّام [و مدبّر امور] خانواده است، از همسر صيانت و محافظت نموده و نفقه‌اش را مي‌پردازد، بنابراين اطاعت او و حفظ مال و ناموسش واجب است. در اين صورت است که شوهر کارش را به درستي انجام مي‌دهد وانگيزه‌اي براي آن مي‌يابد و به همسر و خانه‌اش اعتنا مي‌کند. در اين صورت زن، كار خانه را بطور كامل انجام داده و به خود و خانواده رسيده، و همسري نيکوکار و مادري مهربان است، نگهبان خانه شوهرش بوده و در قبال آن مسئول است، به کار خوب شوهرش اعتراف مي‌کند و بزرگواري و معاشرت پسنديده او را ناديده نمي‌گيرد. پيامبر -صلى الله عليه وسلم- از اين بي‌توجهي همسر نسبت به شوهر برحذر داشته و فرموده‌اند: «آتش جهنم به من نشان داده شد [و ديدم] که اکثر جهنميان زنانند که کفر ورزيده و حقيقت را پوشانده بودند». گفته شد: آيا به خدا کفر ورزيده بودند؟ فرمودند: «نه، بلکه به خانواده خود کفر ورزيده بودند، زيرا اگر با يکي از آنان [همسرت] روزگار طولاني نيکي کني سپس کار [ناپسندي] از تو سر بزند، گويد: هرگز خيري از تو نديده‌ام».[1]

بنابراين بايد نسبت به اشتباهات گذشت نشان داد، و از لغزشها چشم پوشيد، … [همسر] هنگاميکه در کنار شوهرش است بدي در حق او روا ندارد و چون از او دور شد به او خيانت نکند.

به اين شيوه رضايت دوطرفه حاصل و زندگي توأم با الفت و محبت و مهرباني سيادت خواهد يافت. «و چه بسا زني که مي‌ميرد درحالي که شوهرش از او راضي است [و به همين خاطر] وارد بهشت مي‌شود».[2]

پس اي امت اسلام! تقواي خدا پيشه کنيد و بدانيد سعادت در پرتو سازگاري فراهم مي‌شود و به علاوه فضاي مناسب براي تربيت و رشد فرزندان در خانواده‌اي شايسته و مملو از مودت و آباد به خاطر تفاهم، در دامان مهربانيِ مادر و تلاشگريِ پدر فراهم مي‌آيد، فضايي که از فرياد اختلافات و کشمکش‌ها بدور و از تجاوز هر يک از طرفين بر ديگري در امان است بنابراين نه جدايي به آن راه دارد، نه کشمکش و نه بدي نسبت به هيچ کسي.

﴿رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَاماً﴾  [الفرقان: 74].  پروردگارا! همسران و فرزنداني به ما عطا فرما که باعث روشني چشمانمان گردند، و ما را پيشواي پرهيزگاران گردان.

——————————————————————————–

[1]. امام بخاري : اين حديث (5197) را نقل کرده‌ است.

[2]. اين حديث را ترمذي (1161) نقل و حديث حسن دانسته و نيز ابن ماجه (1854) نقل کرده و همچنين حاکم (4/173) نقل و صحيح شمرده است.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: